Biološki ritam u organizmu

Cirkadijalni ritam je biološki ritam u organizmu čoveka, koji reguliše brojne neourohumoralne procese u mozgu i na taj način kontroliše i usklađuje dnevno noćne i brojne druge funkcije svih najvažnijih organa u organizmu.

Ovaj ciklus poput Zemljinog ciklusa zavisi od Sunčeve svjetlosti. Pomenuti ritam u skladu sa kretanjem Zemlje tokom 24h stvara promjene temperature tijela, moždane aktivnosti, produkcije hormona i metabolizma.Cirkadijalni ritam je biološki ritam koji uključuje sve hronobiološke procese koji se mijenjaju tokom 24h.Cirkadijalni ritam je ciklus koji se vrti u krug kao zemlja oko svoje ose na putu oko Sunca. Ovaj ciklus je poput Zemljinog ciklusa zavisan od Sunceve svjetlosti.

Pomenuti ritam u skladu sa kretanjem Zemlje tokom 24h stvara promjene temperature tijela, moždane aktivnosti, produkcije hormona i metabolizma kao i glad i sitost. Dvadesetčetverosatni ritam kod biljaka, životinja, čovjeka primijećen je još od davnina. Niko nije mogao sa sigurnošću reći na koji način on funkcioniše ni šta je to što ga regulira. Postavljalo se pitanje „Šta će se desiti sa našim organizmom u slučaju kada ritam bude narušen?“. Taj ritam kontroliran istovremeno i endogenim i egzogenim faktorima nazvan je cirkadijalnim ritmom.
Glavni hormon spomenut u cirkadijalnom ritmu je hormon melotonin, koji se počinje lučiti kada mrak pada a pojavom prvih zraka sunca prestaje njegovo lučenje. Melotonin je poznat pod nazivom „hormon sna“.
Stoga vidimo da naš biološki sat treba da bude usklađen sa majkom prirodom da bi naš organizam bio zdrav.

Tokom 24 sata se dešavaju promjene tjelesne temperature, razine hormona u plazmi, krvnog pritiska, metabolizma. Kada je naš ritam narušen tada patimo od poremećaja cirkadijskog ritma koji se manifestuje na različite načine-gojaznost, dijabetes, nesanica, bolesti srca.

Ciklus je najkraći dio ritma koji se ponavlja. Ponavljanje ciklusa čini ritam. Vrijeme koje zauzima jedan ciklus označava se kao period.

-period =24 h CIRKADIJALNI,
-period <24 h ULTRADIJALNI,
-period >24h INFRADIJALNI,

INFRADIJALNI RITAM

Kruženje zemlje oko sunca koje se ponavlja na svakih godinu dana uslovljava smjenu godišnjih doba što utiče na ispoljavanje sezonskih formi ponašanja, koje su karakteristične za određene životinjske vrste (navigacija i seoba ptica, parenje, podizanje mladih).

Infradijalni ritmovi, kao primjer njih možemo navesti sezonski afektivni poremećaj (SAP) koji karakteriše depresija koja se javlja u jesen ili zimu. Svake jeseni ili zime pacijenti sa SAP-om lahko se zamaraju, žude za ugljenim hidratima i dobijaju na težini, osjećaju se anksiozno i depresivno. Terapija jakim svjetlom se pokazala kao efikasna u liječenju SAP-a. Infradijalni ritmovi su također: ciklična zbivanja na mjesecu, kruženje mjeseca oko zemlje, lunarni ciklus je i menstrualni ciklus.

Foto: Pixabay.com

ULTRADIJALNI RITMOVI

Biološki ritmovi sa periodom mnogo kraćim( i višom frekvencijom) nego cirkadijalni ritam). Primjeri ultradijalnog ritma su rad srca, disanje, spavanje.
Spavanje sadrži cikličko smjenjivanje 4-5 ciklusa NREM i REM faza u toku sna.

CIRKADIJALNI RITAM

24 satni ritam budno stanje/san je najočitiji prikaz cirkadijskog ponašanja ljudi. Spavanje je složen proces i regulacija tog procesa je pod uticajem cirkadijalnog ritma. Zapravo radi se o interakciji homeostatskih i cirkadijskih procesa Homeostatski mehanizam polazi od činjenice koliko smo dugo bili budni toliko ćemo i spavati. Što znači ako smo bili duže budni san će nam biti dublji.

Cirkadijalni ritam određuje optimalno vrijeme spavanja. Ova dva procesa međudjeluju kako bi organizam spavao noću i održavao budnost tokom dana.Smjena dana i noći uslovljava smjenjivanje faza budnosti i sna unutar cirkadijalnog ciklusa od jednog do dugog izlaska sunca.Većina psihofizioloških funkcija čovjeka ciklično variraju po intenzitetu i obliku tokom 24 sata, odnosno imaju svoj maksimum i minimum ispoljavanja.Ovaj ritam sa periodom u trajanju oko 24 sata naziva se CIRKADIJALNI RITAM.

Smjenjivanje svjetlosti i tame na zemlji uslovljava kod čovjeka smjenjivanje faza aktivnosti i odmora, odnosno budnog stanja i sna unutar cirkadijskog ciklusa od jednog do drugog izlaska odnosno zalaska sunca.Biološki satovi mijenjaju obrasce spavanja, budnost, raspoloženje, fizičku snagu, krvni tlak i općenito naše fiziološke funkcije i ponašanje.

Moderna biologija je ta koja govori o reguliranju i generisanaju 24h ritmova. Poremećaji spavanja koji se javljaju kod ljudi svih uzrasta su uveliko povezani sa cirkadijalnim ritmom. Cirkadijalni ritam ne uzrokuje samo pospanost u nepredviđeno vrijeme nego je to uzrok metaboličkog sindroma, srčanih bolesti, oslabljenog imuniteta, duševne bolesti.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *